Mustafa Su

İnsanlık tarihinini bilgi açısından 3 temel döneme ayırmak mümkün. 1. dönem bilgi üretiminin az , iletişimin az olduğu dönem. Tarih öncesi dönem ve ilk çağlar bu gruba girmekte. İnsanlık çok az bilgi üretebiliyor ve bu bilginin taşınması mümkün değil. 2. dönemde ise bilgi üretimi fazla ama iletişim az. Matbaa – radyo-telgraf ve telefona kadar ki dönem bilgi üretiminin arttığı ancak iletişimin az olduğu dönem. Kesin bir tarih çizmek bu konuda mümkün değil. Dönemler coğrafi farklılıklar ve iletişim azlığı sebebi dünya üzerinde farklı coğrafyalarda farklı zamanlarda yaşanıyor ve kesin bir çizgi ile ayrılamıyor. 3. dönem ise hem iletişimin hemde bilgi üretiminin çok fazla olduğu dönem. İçinde bulunduğumuz dönem bunun bir parçası. Basitçe iletişim, internet sayesinde çok hızlandı. Buna bağlı olarak bilgiye ulaşmak artık çok kolay.

Bu dönemlere bilginin ticarileştirilmesi açısından baktığınızda bilgiye erişimin çok kolaylaştığı 3. dönemde bilginin diğer dönemlere oranla kat ve kat daha fazla ticarileştirildiğini görmekteyiz. Diğer taraftan da internet evrimsel bir şekilde bilginin önündeki sınırları kaldımakta , ticarileşmeyi sınırlamakta ve bilgi paylaşımını hızlandırmakta.

Bu evrimin parçası olarak bilgi özgürleşmekte. Telif vb haklar üzerine bir tartışma başlatmanın pek bir anlamı yok. Evrim doğasının gereği olarak telif vb haklarıda evirecektir. Zamanında para ödeyerek evlerimize aldığımız, raflarımızı süsleyen Britanica’lar Wikipedia yüzünden çoktan geri dönüşüm zincirinde yerlerini aldılar. Sürekli güncellenen, binlerce üye tarafında oluşturulan içerik sayesinde Wikipedia internetin en önemli referans kaynaklarından biri oldu. Bir nevi özgür bilginin kalesi! Benzer şekilde konularında uzman olan kanaat önderlerinin yarattığı binlerce blog. Yüzbinlerce forum.

Internet bilginin paylaşılma şeklini , üretim şeklini evirmekte. İstisnalar hariç olmak üzere bu bilgiler ne yazık ki şu an ki teknolojik seviyemizde anlamlandırılıp ,işlenemiyor. Bilgilerin işlenmesi noktasında Wikipedia – blog gibi text elementlerin bir şekilde etiketlenmesi ve anlamlandırılması gerekmekte.

Akademik açıdan bilgiye baktığınızda da karşımızda farklı bir tablo yok. Akademik yayınlar genelde üyelik vb ücretlere tabi. Bilim telif vb haklar üzerinden finanse ediliyor. Bilimsel bilginin dolaşımı ve paylaşımı da sınırlandırılmış durumda. Bu durum ister istemez gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasında da büyük ve yer yer aşılamaz bir sınır çiziyor. Sermaye açısından kıt kaynaklara sahip gelişmekte olan ülkelerin özellikle de insanlığın ortak malı olan BİLİMSEL BİLGİ den uzak tutulması gelişmiş ülkeler ile aralarındaki sınırı güçlendiriyor.

Bugüne geldiğimizde kısaca 3 ana sorunumuz var.
1. Bilginin paylaşılamaması
2. Anlamlandırılamaması ve işlenememesi
3. Telif dışında gelir modellerinin yaratılamaması.

Peki ya çözüm???

Paul Graham  2005 yılında kaleme aldığı yazısında  bir start up için 3 şeye ihtiyaç olduğunu söylüyor. “İşe iyi insanlarla başlama , müşterilerin gerçekten istediği bir şeyi yapın ve mümkün olduğunca az para harcayın.”

İyi bir fikir Graham’ın listesinde yer almıyor. Odaklandığı nokta maliyetler.
Inc dergisinin nisan sayısında yaşanan kriz dönemi için aşağıdaki tavsiyede bulunuyor.

“Resesyon, kendinize “BİLGİ TEKNOLOJİLERİNE NEDEN BU KADAR PARA HARCIYORUM?”  sorusunu sormak için iyi bir zamandır.  Tipik bir Silikon Vadisi girişimcisine giderseniz, bilgi teknolojileri harcamalarının dizüstü bilgisayarlar, internet bağlantısı ve sunuculardan ibaret olduğunu görürsünüz. Gmail gibi bedava web tabanlı yazılımlar kullanır. Büyük yazılım şirketleri, çok ikna edici satış elemanlarını ürünlerini satmalarını yollamak uğruna büyük paralar harcarlar.  Ama çoğu şirketin yazılım için 1.000  dolar ödemesine gerek yoktur. Şimdi paraya sıkıştığınıza göre, etrafta yatan pahalı saçmalıklardan kurtulmak için iyi bir bahaneniz var.”

“Krizi atlatmanın formülü” bu demek biraz fazla kolaya kaçmak olacak.  Ama haksızlıkta etmeyelim Paul Graham pahalı saçmalıklardan kurtulmak için iyi bir bahaneniz var derken haklı.  Kriz süresinde maliyetlerin kontrolü inanın satışlarınızı arttırmaktan bile daha önemli.

Geri çekilip baktığınızda Amerika’da işler duruyor. Avrupa’da duruyor. İhracat ile hızlı büyüme yakalayan Türkiye’de işsizlik rekorları kırılıyor. Kısacası ne dışarıda ne içeride mal satmak kolay değil, yakın zamanda da kolaylaşmayacak. Müşterileriniz size yaptıkları ödemeleri geciktirmeye başladılar bile.  Unutmayın nakit akışı vücuttaki kan gibidir. Bir şirketin nakit akışı durmuş ise şirket ya batmış ya da kısa süre sonra batacak demektir. Üretim harcamalarınızı ,  personel giderlerinizi ve aklanıza gelecek tüm harcalamalarınızı sıkı kontrol altına almak zorundasınız.

İlk girişimcilik günlerinizi düşünün. Yapmak istediğiniz çok şey vardı ama kısıtlı sermayenizle karşınıza çıkan fırsatlardan bir kısmını hatta bir tanesini seçebiliyordunuz. Durum farklı değil. Firmanızı yeniden konumlandırmak için eşsiz bir fırsat. Ana işiniz ne? Firmanızda başka firmaların sizden daha iyi yaptıracağınız hangi işler var?  Bu işleri devretmek size maliyet avantajı sağlıyor mu? (konu ile ilgili google’da lütfen “outsourcing” konusunu araştırın!)

IT harcamaları. Onlarca, yüzlerce çalışanın e-postaları için her ay ne kadar ödüyorsunuz? Ücretsiz servisleri kullanmayı düşünür müsünüz? (araştırın : “google apps“) Ya da farklı lisanslara sahip yazılımlar? Bilgisayarlarınıza linux yükleyerek ya da Microsoft Office yerine tamamen ücretsiz Open Office kullanmanın size getireceği maliyet avantajını düşünün. Kurumsal yazılımlardan tutunda (ERP-CRM) en basit uygulamalara kadar Açık Kaynak Kodlu (bunu da google da arayın lütfen) eşsiz bir dünya var. Biraz araştırma ile IT maliyetlerinizde ciddi tasarruflar sağlayabilirsiniz.

Belkide bir sanal mağaza açma zamanı gelmiştir. Aylık 100 TL masrafla satışlarınızın bir kısmını sanal ortama taşıyabilirsiniz. Openchart  ve Oscommerce gibi yazılımlar tamamen ücretsizdir , kurup hemen işletmeye başlayabilirsiniz.

Unutmayın ,  kriz dönemleri satışlara değil maliyetlere odaklanılması gereken bir dönemdir.

Hazır bahaneniz var, yazda geliyor. Zaman fazla kilolardan kurtulma zamanı….